Trang chủ Tin tức Tin Nóng Dự báo những xu hướng thay đổi trong lĩnh vực kế toán,...

Dự báo những xu hướng thay đổi trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán

352
Dự báo những xu hướng thay đổi trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán

Dưới ảnh hưởng của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 và nhu cầu mới từ các doanh nghiệp. Lĩnh vực kế toán, kiểm toán đang dần chuyển đổi; dựa trên sự ứng dụng khoa học công nghệ mới và đổi mới sáng tạo. Điều đó đã làm thay đổi diện mạo, mô hình tổ chức doanh nghiệp và đặt ra những yêu cầu mới về kỹ năng đối với kế toán và kiểm toán viên. Trên cơ sở phân tích các xu hướng thay đổi trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán của thế giới. Bài viết của TS. Đỗ Tất Cường – Viện Kinh tế, Học viện Chính trị Quốc gia Hồ Chí Minh dưới đây sẽ dự báo những xu hướng thay đổi trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán ở Việt Nam.

Xu hướng thay đổi trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán

1. Xu hướng thay đổi trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán trên thế giới

Nền kinh tế thế giới đang tiến vào kỷ nguyên Cách mạng công nghiệp 4.0 (CMCN); với nhiều thành tựu khoa học công nghệ mới đang làm thay đổi diện mạo các hoạt động kinh tế; mô hình quản trị doanh nghiệp (DN) và sự liên kết chặt chẽ giữa con người và máy móc. Các hình thức kinh doanh mới có ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo; dữ liệu lớn; chuỗi khối và các công nghệ khác đang đặt ra những thách thức và cơ hội mới cho nhiều lĩnh vực kinh tế khác nhau; trong đó có lĩnh vực kế toán, kiểm toán.

Thứ nhất, xu hướng tự động hóa các quy trình kế toán, kiểm toán.

Quá trình tự động hóa các bước thực hiện các quy trình kế toán; kiểm toán ngày càng được phát triển; đặc biệt dưới ảnh hưởng từ công nghệ mới của cuộc CMCN 4.0. Tự động hóa giúp cho việc loại trừ sự nhầm lẫn và tối thiểu hóa các lỗi kế toán; kiểm toán. Với lý do này; nhiều DN đang đầu tư mạnh hơn cho các giải pháp tự động hóa.

Tuy nhiên, việc ứng dụng tự động hóa chủ yếu dựa vào hệ thống máy tính; đã đặt các DN trước những rủi ro trở thành các nạn nhân của sự gian lận và các vấn đề an ninh DN. Để phòng tránh các rủi ro; DN sẽ phải phát triển hệ thống kiểm soát nội bộ để đảm bảo dữ liệu được nhập vào hệ thống máy tính là chính xác. Do đó; DN sẽ không loại bỏ hoàn toàn các hoạt động kế toán, kiểm toán.

Thực tế hiện nay

Nhiều tập đoàn kiểm toán lớn trên thế giới; đã chủ động thực hiện nhiều giải pháp chuyển đổi khác nhau nhằm thích ứng với cuộc CMCN 4.0. Họ xây dựng nhiều nền tảng công nghệ nhằm hỗ trợ quá trình lĩnh vực kế toán; kiểm toán và trao đổi thông tin trong quá trình thực hiện các dịch vụ kế toán; kiểm toán. Các kỹ thuật phân tích để xác định vấn đề; các phương thức khác nhau để sử dụng dữ liệu lớn và hoạt động kiểm toán đã trở nên hiệu quả hơn và thậm chí có nhiều công cụ kiểm toán mới.

Để hỗ trợ cho quá trình tự động hóa; các DN trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán đã sử dụng dữ liệu và các quy trình tối ưu thông qua việc sử dụng các phần mềm kế toán; kiểm toán tốt nhất trong cung cấp dịch vụ cho DN ở các quy mô khác nhau. Theo nghiên cứu của Hiệp hội Kế toán Công chứng Anh Quốc (ACCA); hơn 50% các lãnh đạo DN cao cấp cho rằng; lĩnh vực kế toán; kiểm toán đang ở ngưỡng cửa của sự phát triển hệ thống kế toán; kiểm toán tự động hóa. Nhiều DN kiểm toán đã ứng dụng công nghệ nhận diện hình ảnh; thông qua sự kết nối giữa các camera gắn trên thiết bị không người lái với hệ thống máy tính; để thực hiện các hoạt động kiểm toán số lượng hàng tồn kho.

Thứ hai, sự gia tăng ngày càng nhanh của các giải pháp phần mềm kế toán, kiểm toán.

Việc ứng dụng của các giải pháp công nghệ trong lĩnh vực kế toán; kiểm toán đang và sẽ làm thay đổi diện mạo của lĩnh vực này. Sự thay đổi đó xuất phát từ gia tăng nhu cầu phần mềm hóa các công việc liên quan đến kế toán; kiểm toán của DN. Nhiều DN phần mềm trong lĩnh vực này đã đáp ứng nhu cầu đó của DN với tốc độ chóng mặt. Các nền tảng công nghệ phần mềm sở hữu nhiều cấp độ khác nhau của các chức năng và công việc mà các kế toán; kiểm toán viên đánh giá cao nhất.

Ví dụ

Như quy trình tối ưu hóa và giảm thiểu tối đa các công việc đơn giản. Theo một nghiên cứu của Fortune Business Insights; xét ở phạm vi toàn cầu; nhu cầu đối với các nền tảng công nghệ quản lý hệ thống sổ sách kế toán; bảng tính và các nền tảng đó còn giúp DN quản lý các khoản chi liên quan đến thuế tốt hơn.

Với hệ thống kế toán; kiểm toán trên nền tảng điện toán đám mây; lãnh đạo DN có thể truy cập vào hệ thống và có được dữ liệu báo cáo về DN của mình bất cứ thời gian nào. Các dữ liệu đó bao gồm hàng tồn kho, tổng doanh thu và tổng chi phí. Hơn nữa; hệ thống này còn giúp cho DN tiết kiệm thời gian trong xây dựng quy trình công việc. Với những lợi ích như vậy; nhiều DN đã chuyển sang sử dụng hệ thống kế toán; kiểm toán dựa trên nền tảng công nghệ điện toán đám mây.

Theo báo cáo của Công ty Phần mềm Kế toán, Kiểm toán Xero; 53% khách hàng của Công ty này đã ứng dụng công nghệ trong quản lý dự án và trao đổi thông tin với khác hàng. Điều đó cho thấy; đây sẽ là xu hướng lớn trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán; thậm chí là bước nhảy vọt đối với sự gia tăng hiệu quả trong phân tích; báo cáo hoàn chỉnh tình trạng tài chính cho những người đứng đầu DN.

Dự báo những xu hướng thay đổi trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán

Thứ ba, kế toán và kiểm toán viên chuyển sang tập trung vào phân tích dữ liệu phục vụ cho quá trình ra quyết định của doanh nghiệp thay vì tập trung vào đảm bảo tính xác thực và sự phù hợp với các chuẩn mực kế toán của các giao dịch trong doanh nghiệp.

Nhờ sự hỗ trợ của công nghệ; kế toán, kiểm toán viên có thể kiểm tra hệ thống chứng từ nhanh hơn nhiều. Các phần mềm kế toán, kiểm toán (trong đó đã bao hàm cả công nghệ học máy); đã giúp cho kế toán, kiểm toán viên kiểm tra toàn bộ dữ liệu thay vì một mẫu nhỏ. Ứng dụng công nghệ trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán đã làm cho các công việc của kế toán, kiểm toán viên chuyển trọng tâm sang phân tích dữ liệu.

Các kế toán, kiểm toán viên có vai trò mới là những nhà tư vấn có các kỹ năng độc đáo trong phân loại và xử lý dữ liệu phục vụ cho quá trình ra quyết định của lãnh đạo DN. Xử lý và phân tích các con số tài chính của những kế toán, kiểm toán viên giúp cho lãnh đạo DN hiểu sâu sắc hơn hoạt động của DN; điều mà giúp cho họ xác định được những khâu, lĩnh vực nào của DN sẽ phải cải thiện để gia tăng hiệu quả, giảm chi phí và quản lý rủi ro tốt hơn.

Thứ tư, việc ứng dụng công nghệ chuỗi khối đang làm thay đổi nhận thức và hoạt động của lĩnh vực kế toán, kiểm toán trên phạm vi toàn cầu.

Công nghệ chuỗi khối đang làm thay đổi lĩnh vực kế toán, kiểm toán bằng việc giảm chi phí trong đối chiếu và quản lý sổ sách kế toán. Công nghệ này cũng yêu cầu sự chính xác đối với quyền sở hữu và lịch sử của các tài sản. Với công nghệ này; kế toán và kiểm toán viên có được cái nhìn toàn cảnh về trách nhiệm và các nguồn lực hiện có của DN.

Bốn công ty kế toán, kiểm toán hàng đầu thế giới (Deloitte, PwC, EY, KMPG) hiện đã hòa vào xu hướng ứng dụng công nghệ chuỗi khối thông qua việc cho phép nhân viên của họ làm việc dựa trên công nghệ này. Theo đó; những phòng kế toán, kiểm toán truyền thống của các công ty này sẽ bị thu hẹp. Theo số liệu của trang Statista.com; các dự án sử dụng công nghệ chuỗi khối trong thời gian gần đây đã cho thấy, sự tăng trưởng nhanh chóng về số lượng người sử dụng, thu hút được khoảng 1 tỷ USD đầu tư. Những thay đổi về cách thức người tiêu dùng và DN giao dịch với nhau sẽ đặt ra yêu cầu thay đổi cách thức mà lĩnh vực kế toán, kiểm toán đang vận hành.

Thứ năm, xu hướng hài hòa chuẩn mực kế toán, kiểm toán quốc gia và thế giới.

Trong một thế giới toàn cầu hóa; các nền kinh tế hầu hết đã mở cửa để giao thương với nhau. Trong đó; sự tương thích các hệ thống chuẩn mực kế toán, kiểm toán giữa các quốc gia có trao đổi quan hệ thương mại là điều không thể tránh khỏi. Hiện nay; đang tồn tại 2 hệ thống chuẩn mực kế toán, kiểm toán là ở cấp quốc gia và thế giới. Mặc dù mỗi quốc gia có thể lựa chọn và thiết lập cho mình một hệ thống chuẩn mực kế toán, kiểm toán riêng; nhưng điều đó không có nghĩa là hệ thống đó không tương thích với hệ thống chuẩn mực của thế giới. Một hệ thống chuẩn mực kế toán, kiểm toán khép kín sẽ gây ra những khó khăn cho DN trong việc gia nhập sân chơi khu vực và toàn cầu.

Dưới tác động của các hiệp định thương mại tự do song phương và đa phương. Hệ thống kế toán, kiểm toán của các quốc gia thành viên sẽ phải có những thay đổi; cải cách căn bản để có thể tiếp cận và hòa nhập có chọn lọc các nguyên tắc thông lệ phổ biến của lĩnh vực kế toán, kiểm toán. Sẽ luôn tồn tại những khoảng cách nhất định giữa hệ thống chuẩn mực kế toán, kiểm quốc gia và thế giới. Tuy nhiên, xu thế hòa nhập giữa 2 hệ thống chuẩn mực kế toán, kiểm toán sẽ trở thành chủ đạo trong thời gian tới thông qua quá trình hội nhập sâu và rộng khắp của các quốc gia vào nền kinh tế thế giới.

2. Những vấn đề mới đặt ra đối với lĩnh vực kế toán, kiểm toán của Việt Nam

Việt Nam hiện nay đã ký kết hiệp định tự do thương mại song phương và đa phương; đang từng bước đi vào kỷ nguyên CMCN 4.0 với quyết tâm của cả hệ thống chính trị thể hiện ở nhiều chủ trương, chính sách lớn của Đảng và Nhà nước. Quá trình đó cũng đặt ra những vấn đề mới đối với lĩnh vực kế toán, kiểm toán.

Thứ nhất, số hóa lĩnh vực kế toán, kiểm toán của Việt Nam.

Quá trình số hóa lĩnh vực kế toán, kiểm toán của Việt Nam là điều không thể tránh khỏi; bởi vì các hoạt động kinh tế ngày càng đa dạng và phong phú. Số lượng các giao dịch kinh tế của DN sẽ tăng trưởng nhanh chóng; cũng như các loại hình kinh doanh mới dựa trên nền tảng số sẽ đặt ra nhiều áp lực cho lĩnh vực kế toán, kiểm toán. Đó là phải thay đổi trọng tâm từ việc kiểm tra tính xác thực; mức độ phù hợp của các giao dịch với chuẩn mực kế toán, kiểm toán và chuẩn bị các báo cáo tài chính sang cung cấp thêm nhiều thông tin sâu hơn cho quá trình ra quyết định của DN.

Hơn nữa, dưới sự tác động của CMCN 4.0; các dữ liệu về hồ sơ, giấy tờ kế toán sẽ dần được chuyển sang dạng số hóa. Điều này làm cho các kế toán, kiểm toán viên với những kỹ năng thông thường khó có thể nắm bắt được sự đa dạng về loại hình và hình thức giao dịch số. Các DN sẽ dần dần được vận hành trên nền tảng số; cũng sẽ đặt ra yêu cầu số hóa lĩnh vực kế toán, kiểm toán. Tuy nhiên, hiện nay; việc số hóa lĩnh vực kế toán, kiểm toán của Việt Nam chưa theo kịp được với xu hướng mới; cần có những biện pháp quyết liệt để thực hiện.

Thứ hai, ứng dụng công nghệ 4.0 vào lĩnh vực kế toán, kiểm toán của Việt Nam sẽ bị giới hạn bởi hệ thống kết cấu hạ tầng số của nền kinh tế.

Ứng dụng công nghệ 4.0 vào lĩnh vực kế toán, kiểm toán; cần có một hệ thống kết cấu hạ tầng hiện đại; tương thích với các công nghệ mới này. Mặc dù; nước ta đã gia nhập câu lạc bộ của các quốc gia có mức thu nhập trung bình; nhưng hệ thống kết cấu hạ tầng của chúng ta vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu ứng dụng công nghệ 4.0 vào lĩnh vực này. Ví dụ; tốc độ băng thông của hệ thống internet Việt Nam năm 2019 đã tụt 4 bậc so với năm 2018; theo kết quả thống kê của SpeedTest.

Như vậy; nếu các DN trong lĩnh vực kế toán, kiểm toán và các DN khác trong nền kinh tế đều ứng dụng công nghệ 4.0 trong công việc của mình; thì với khối lượng giao dịch lớn của hà